Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego w złotych, opartego na zmiennym oprocentowaniu, którego jednym z elementów był wskaźnik referencyjny WIBOR 3M. Kredyt został zaciągnięty na budowę domu jednorodzinnego, a kredytobiorcy występowali w relacji z bankiem jako konsumenci.

Powodowie zakwestionowali ważność całej umowy, wskazując, że postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny i nie były indywidualnie uzgodnione. W ocenie kredytobiorców konstrukcja umowy nie zapewniała również rzetelnej informacji o rzeczywistych skutkach ekonomicznych mechanizmu zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR.

W toku postępowania wykazano szereg nieprawidłowości dotyczących konstrukcji klauzuli zmiennego oprocentowania. Sąd wskazał, że postanowienie dotyczące oprocentowania należy oceniać jako całość obejmującą zarówno wskaźnik WIBOR 3M, jak i marżę banku. Treść umowy nie pozwalała jednak w sposób jednoznaczny ustalić, jaka część oprocentowania wynika z poszczególnych elementów oraz jaką rolę w mechanizmie umownym odgrywała dodatkowo wskazana w umowie stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego.

Istotnym problemem był także brak przejrzystej informacji dotyczącej samego wskaźnika WIBOR. W umowie nie wskazano jego wysokości na dzień zawarcia umowy, mimo że stanowił on kluczowy element ustalania oprocentowania kredytu. Konsument nie otrzymał również jasnej informacji, gdzie i w jaki sposób może śledzić jego zmiany ani jak wzrost wskaźnika przełoży się na wysokość zobowiązania kredytowego.

Sąd zwrócił również uwagę na konstrukcję marży banku, której wysokość została powiązana z korzystaniem przez kredytobiorców z dodatkowych produktów bankowych, takich jak rachunek osobisty, karta płatnicza czy ubezpieczenia. Taki sposób ukształtowania mechanizmu oprocentowania utrudniał konsumentowi ocenę rzeczywistego kosztu kredytu oraz wpływu rezygnacji z tych produktów na wysokość oprocentowania.

Dodatkowo umowa przewidywała możliwość zastąpienia wskaźnika WIBOR innym wskaźnikiem w przypadku wystąpienia tzw. zdarzenia regulacyjnego. Przesłanki takiej zmiany zostały jednak opisane w sposób bardzo ogólny, co w ocenie sądu pozostawiało bankowi nadmierną swobodę w kształtowaniu warunków umowy i nie pozwalało konsumentom na realną ocenę skutków takiego mechanizmu.

Sąd szczegółowo ocenił również sposób przekazywania informacji na etapie przedkontraktowym oraz w chwili zawierania umowy. Uznał, że zarówno formularze informacyjne, jak i przekaz ustny nie wyjaśniały w sposób jasny i zrozumiały istoty wskaźnika WIBOR, zasad jego ustalania ani mechanizmu jego zmian. Kredytobiorcom nie przedstawiono również w sposób rzetelny wpływu zmian wskaźnika na wysokość rat kredytu oraz na całkowity koszt zobowiązania.

W ocenie sądu konsumenci zostali poinformowani jedynie w ogólny sposób o ryzyku wzrostu raty kredytu, jednak nie otrzymali pełnej i przejrzystej informacji pozwalającej zrozumieć rzeczywisty mechanizm działania klauzuli zmiennego oprocentowania oraz skalę ryzyka ekonomicznego związanego z zawieraną umową.

W imieniu klientów kancelaria podniosła zarzut abuzywności postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania na podstawie art. 385¹ kodeksu cywilnego. W toku postępowania wykazywano, że klauzula oprocentowania nie była indywidualnie uzgodniona z konsumentami, została sformułowana w sposób niejednoznaczny oraz naruszała dobre obyczaje, prowadząc do rażącego naruszenia interesów kredytobiorców.

Argumentacja obejmowała również wykazanie, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych dotyczących mechanizmu oprocentowania umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ klauzule te dotyczyły podstawowych elementów stosunku prawnego.

W toku procesu powództwo zostało zmodyfikowane w kierunku żądania ustalenia nieważności umowy kredytu w całości oraz zasądzenia zwrotu świadczeń spełnionych przez kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy.